Topraklama, elektrikle çalışan makinelerin gerilim altında olmayan metal parçalarının bir iletken aracılığıyla toprakla birleştirilmesine denir.

 

Bu uygulamanın amacı, makinelerde meydana gelebilecek kısa devre gibi bir hata akımı olması durumunda insan vücuduna geçecek akımı minimum seviyede tutmaktır. Aynı zamanda topraklama ile devredeki koruma cihazlarının da çalışması sağlanır. Böylece arızalı kısım hızlı bir şekilde devre dışı olur. İnsan hayatının korunmasını sağlamasının yanı sıra topraklamanın en önemli faydalarından bir diğeri de makinelerin hasar almasının önüne geçerek devamlılığa olanak tanımasıdır.

 

Bu sayede cihazda oluşabilecek fazla elektrik akımı, direnci son derece az olan toprak hattı ile toprağa iletilerek cihaza dokunan kişilerin zarar görme riski ortadan kaldırılmış olur.

 

Farklı amaçlar için farklı topraklama çeşitleri uygulanabilir

Koruma Topraklaması; Tehlikeli dokunma gerilimlerine karşı kişileri korumak amacıyla yapılır. Binada bulunan makinelerin normal şartlarda gerilim altında olmayan metal parçaları topraklanır. Örneğin çamaşır makinesi kazanı üzerinden akım geçen bir motor ile döner. Motorla birlikte üzerinden akım geçen tüm parçalar aktif kısım şeklinde adlandırılır. Kazan ile dış gövde de iletken olmasına rağmen normal şartlarda bu parçaların üzerinden akım geçmediğinden bunlar da pasif kısımlardır. Zaman zaman istenmeyen durumlar oluşarak pasif kısımların elektriklendiği görülebilir. Böyle bir durumda ise bu noktalara dokunan kişiler için hayati bir risk oluşur. Bunların önüne geçmek için koruma topraklaması yapılır.

İşletme Topraklaması; İşletmede bulunan cihazlardan elektrikle çalışanların normal şartlarda gerilim altında olan parçalarının topraklanmasıdır. Bu yöntemde amaç işletme akım devresinin normal şekilde işletilmesidir. Bir şebekenin normal işletilmesi halinde nötr noktasının toprağa karşı gerilimi sıfır olarak kabul edilir. Ancak kısa devre meydana geldiğinde nötr noktası topraklanmamışsa yalıtım açısından istenmeyen durumlar oluşur. Bunu önlemek için ise nötr noktasının topraklanması gerekir. Buna ek olarak topraklama sayesinde şebeke için sabit potansiyeli bulunan bir nokta elde edilir. Olası geçici aşırı gerilimler de bu sayede önlenmiş olur.

Fonksiyon Topraklaması; İşletmelerde işletme elemanın istenilen işlevi yerine getirebilmesi için yapılır. Raylı sistem topraklaması veya yıldırıma karşı koruma sağlamak amacıyla yapılan topraklamalar fonksiyon topraklamasına örnek olarak verilebilir. Örneğin binaların en yüksek noktalarına konumlandırılan paratonerler için yapılan topraklama çeşidi bu kapsama girer

Yıldırım Topraklaması; Elektrik tesislerinde yıldırım düşme ihtimaline karşı koruma sağlamak için cihazları yüksek gerilimden koruyan parafudr’ların topraklama uçları ve açık hava tesislerinde bu ihtimalin olduğu tüm madeni kısımlar topraklanır. Bu kısımlara hava hatlarının koruma iletkenleri, madeni veya beton direkler örnek verilebilir. Yıldırım topraklaması da aslında bir tür koruma topraklaması sayılır. Bu topraklamada amaç, elektrik düşmesinin yol açacağı yüksek gerilimin işletmedeki ekipmanlara ve ekipmanları kullanan kişilere zarar vermeden toprağa iletilmesini sağlamaktır. Bu sayede binaya düşen yıldırım insan hayatına zarar vermeden toprağa atılır ve zararsız hâle gelmiş olur.